Türkistan’ın bilimsel ve manevi mirası Cenevre’de tanıtıldı

Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezi, Türkistan’ın bilimsel, kültürel ve manevi mirasını İsviçre’nin Cenevre kentinde bulunan Birleşmiş Milletler (BM) Palais des Nations’da düzenlenen uluslararası sergi ve konferansla tanıttı. Diplomatları, uluslararası kuruluşların temsilcilerini, bilim insanlarını ve kültür dünyasından isimleri bir araya getiren etkinliklerde, Türkistan’ın dünya medeniyetine katkıları ele alındı.

BM Cenevre Ofisi’nde “Medeniyetler, Şahsiyetler, Keşifler” başlıklı sergi ile “İslam Medeniyeti: Maveraünnehir’in Büyük Manevi ve Bilimsel Mirası ve Aydınlanmanın Ufukları” başlıklı uluslararası bilimsel konferans gerçekleştirildi. Programda özellikle Buhara, Semerkant ve Tirmiz’deki bilim merkezlerinin dünya medeniyetinin gelişimindeki rolü ve Türkistanlı büyük düşünürlerin fikirlerinin günümüzdeki önemi üzerinde duruldu.

Etkinlikler, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in 23 Eylül 2025’te BM Genel Kurulunun 80. oturumunda açıkladığı girişim kapsamında düzenlendi. Girişim, İmam Buhari, İmam Tirmizi ve İmam Maturidi’nin mirasının daha kapsamlı araştırılmasını ve uluslararası kamuoyuna tanıtılmasını amaçlıyor. Cenevre’deki program, 7 Ekim’de Paris’teki UNESCO merkezinde başlatılan uluslararası diyaloğun devamı niteliğini taşıdı.

TÜRKİSTAN’IN BİLİM VE DÜŞÜNCE MİRASI ULUSLARARASI KAMUOYUNA TANITILDI

“Medeniyetler, Şahsiyetler, Keşifler” sergisinde kitaplar, bilimsel yayınlar, resimli eserler, minyatürler ve Türkistan’ın önde gelen düşünürlerinin hayatları ile keşiflerine ilişkin materyaller yer aldı. Sergi, bölgenin bilimsel ve sanatsal geleneklerinin zenginliğini ve bilginin nesiller boyunca aktarılmasını gözler önüne serdi.

BM Cenevre Ofisi Genel Direktörü Tatiana Valovaya, bu tür etkinliklerin medeniyetler arası diyaloğun ve karşılıklı güvenin güçlendirilmesi açısından önem taşıdığını belirterek Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezinin eğitim ve kültür alanındaki çalışmalarını takdir etti.

Konferansın ana konuşmasını, Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezi Direktörü ve Özbekistan Kültürel Mirasını Araştırma, Koruma ve Tanıtma Dünya Topluluğu (WOSCU) Yönetim Kurulu Başkanı Firdavs Abduhalikov yaptı. Abduhalikov, müzecilik, bilimsel araştırma ve eğitim faaliyetlerini bir araya getiren merkezin uluslararası misyonunu anlattı.

Abduhalikov ayrıca BM Cenevre Ofisi yönetimiyle, kuruluşun kütüphane ve arşivlerinden yararlanılmasına ilişkin bir mutabakata varıldığını açıkladı. Söz konusu iş birliğinin, Türkistan ve Özbekistan tarihine ilişkin daha önce yeterince incelenmemiş belgelerin araştırılması için yeni imkânlar sunması bekleniyor.

SEMERKANT’IN MEDENİYETLER ARASI ETKİLEŞİMDEKİ ROLÜ VURGULANDI

Cenevre Diplomatik Çevresi Başkanı Robert Blum da Semerkant’ın tarih boyunca farklı kültürlerin ve dinlerin buluştuğu önemli merkezlerden biri olduğunu vurguladı. Blum, bilgiye ulaşma ve öğrenme arzusunun insanların dinî aidiyetlerinden bağımsız olarak birleştirici bir rol oynayabileceğini ifade etti.

Etkinlik programında ayrıca Özbekistan’ı, İslam medeniyetinin mirasını, İslam Medeniyeti Merkezi’nin çağdaş yapısını ve bölgenin önde gelen düşünürlerinin eserlerini konu alan üç kısa film gösterildi.

Programın sonunda sergide tanıtılan kitapların tamamı BM Cenevre Ofisi Kütüphanesi’ne bağışlandı. Katılımcılar, gelecekte ortak bilimsel araştırmaların ve kültürel-eğitsel projelerin hayata geçirilmesine yönelik iş birliği olanaklarını da değerlendirdi.

Etkinlikler; Özbekistan İslam Medeniyeti Merkezi, Özbekistan Dışişleri Bakanlığı, ülkenin Cenevre Daimi Temsilciliği, Din İşleri Komitesi ile İmam Buhari, İmam Tirmizi ve İmam Maturidi uluslararası araştırma merkezleri ve diğer kurumların iş birliğiyle düzenlendi.