Doç. Dr. Nariye Seydametova, Eskişehir’de Kırım Tatar dilinin güncel durumunu anlattı

Eskişehir Osmangazi Üniversitesinde (ESOGÜ) 6-8 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenen Kırım Tatar Akademik İş Birliği Çalıştayı’nın ikinci günü, “Kırım Tatar Dili: Koruma, Standartlaştırma, Geliştirme ve Öğretim Stratejileri” başlıklı panelle başladı.

Panelde; Kırım Tatar dil mirasının korunması, diyalektoloji ve ağız araştırmaları, grafik ve imla kodifikasyonu, sözlükbilim, terminoloji ve derlem dilbilimi, eğitimde inovasyon ve kurumlar arası iş birliği, dijital platformlar ve uzaktan eğitim konuları mercek altına alınırken panelin moderatörlüğünü yapan Doç. Dr. Nariye Seydametova da “Kırım Tatar Dilinin Güncel Durumu ve Stratejik Gelişim Vektörleri” başlıklı bildirisini sundu.

KIRIM TATARCA, KIRIM TATARLARININ MEDENİYETİ VE DÜŞÜNCE TARZINI DA BARINDIRIYOR

Kırım Tatarcanın yalnızca bir dil değil, aynı zamanda Kırım Tatarlarının tarihi, medeniyeti, adetleri, düşünce tarzı olduğunu kaydeden Doç. Dr. Seydametova, Kırım’ın tarih boyunca Rusya tarafından işgal edilmesi, Ukrayna-Rusya Savaşı’nın başlamasının Kırım Tatar dili konuşurlarının vatanlarını terk etmek zorunda kalmasının, Kırım Tatar dilinin daha az konuşulmasına sebep olduğunu dile getirdi.

Kırım Tatarcanın UNESCO tarafından “Ciddi Derecede Tehlike Altında Olan Diller” listesine dâhil edildiğini belirten Doç. Dr. Seydametova, Ukrayna devletinin Kırım Tatarlarını yerli halk olarak tanımasına ilişkin kanunu kabul etmesi, Latin harflerine dayalı Kırım Tatar alfabesine geçiş teklifine destek vermesi ve 2022–2032 Kırım Tatar Dilinin Geliştirilmesi Stratejisini kabul etmesi şeklinde attığı adımlara işaret etti.

KIRIM TATARCANIN KORUNMASI İÇİN HEM MADDİYAT HEM DE BARIŞ ORTAMI GEREKİYOR

Buna karşın bu adımları hayata geçirmek için hem maddi imkânlar hem de barışın sağlanmasının gerektiğini kaydeden Doç. Dr. Seydametova, Kırım Tatarcanın korunması için Kırım Tatarca eğitmenlerinin birçok ders kitabı ve ek materyaller hazırladığını dile getirdi.

Eğitmenlerin “dil yuvaları” oluşturarak küçük çocuklara yabancı dil öğretme şeklinde bir metod olduğunu ve bu metodun Kırım Tatar çocuklara ana dillerini öğretmek için kullanılabileceğine işaret eden Doç. Dr. Seydametova en önemli meselenin, dilin gelecek nesillere aktarılması olduğunun altını çizdi.

DİLİN KORUNMASINDA KIRIM TATARCA DİJİTAL KÜTÜPHANE VE YAPAY ZEKÂ STRATEJİLERİ ÖNE ÇIKIYOR

Bununla birlikte ders kitabı ve sözlük gibi dil öğrenme materyallerinin dijitalleştirilmesini de teklif eden Doç. Dr. Seydametova, Kırım Tatarca için dijital bir kütüphane oluşturulmasını da önerdi.

Yapay zekânın da Kırım Tatarcanın korunması için kullanılabileceğini kaydeden Doç. Dr. Seydametova, Kırım Tatarcanın sesli metine geçirilmesi, telaffuzun tanınması ve bu şekilde Kırım Tatarca öğrenmek isteyenlere destek olunabileceğini söyledi.

Bir kentte bulunan tarihî eserleri tanıtan rehberlerin, tabelaların ve diğer yazıların Kırım Tatarca olması ve Kırım Tatarca bilen insanların ses kayıtlarının toplanılması şeklinde de öneride bulunan Doç. Dr. Seydametova, Kırım Tatarcanın korunmasına dair fikirlerin pratikte karşılık bulması gerektiğini ifade etti.